Restrukturyzacja firmy pozwala przedsiębiorcy zagrożonemu niewypłacalnością lub już niewypłacalnemu ustalić z wierzycielami nowe warunki spłaty długów. Celem postępowania restrukturyzacyjnego jest uniknięcie upadłości. Układ może przewidywać m.in. rozłożenie zadłużenia na raty, odroczenie spłaty lub zmniejszenie części zobowiązań. Pierwszym krokiem jest sprawdzenie, czy firma ma środki na bieżącą działalność i czy będzie w stanie spłacać długi na proponowanych warunkach. Od sytuacji przedsiębiorstwa i wybranego postępowania zależy też, kiedy firma może uzyskać ochronę przed egzekucją.

Na czym polega restrukturyzacja?

A więc, na czym polega restrukturyzacja? Celem postępowań restrukturyzacyjnych jest uniknięcie upadłości przez zawarcie układu z wierzycielami, a w przypadku sanacji także przez przeprowadzenie działań naprawczych. W restrukturyzacji chodzi o przywrócenie firmie zdolności do regulowania zobowiązań, płynności finansowej i dalszego prowadzenia działalności.

Restrukturyzacja to proces, w którym trzeba:

  • ocenić sytuację firmy,
  • zaproponować wierzycielom możliwe do wykonania warunki spłaty,
  • zadbać o dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa.
Na czym polega restrukturyzacja

Kiedy warto rozważyć restrukturyzację firmy?

Sygnałem do działania są trudności z terminowym regulowaniem zobowiązań: zaległości wobec kontrahentów, problemy ze spłatą finansowania, zajęcia rachunków lub ryzyko utraty płynności finansowej w najbliższych miesiącach. Warto przeanalizować sytuację również wtedy, gdy firma jeszcze płaci swoje zobowiązania, ale prognozy pokazują, że wkrótce może nie być w stanie tego robić.

Pierwszym krokiem powinna być ocena przyczyn problemu, zadłużenia i przyszłych przepływów pieniężnych. Pozwala ona odpowiedzieć na podstawowe pytanie: czy firma ma realną możliwość dalszego istnienia i wykonania układu, który zostanie zaproponowany wierzycielom?

Jak przebiega restrukturyzacja firmy?

Proces restrukturyzacji firmy zaczyna się od zebrania danych o finansach przedsiębiorstwa, tj.:

  • zobowiązaniach, należnościach,
  • kosztach,
  • majątku,
  • umowach niezbędnych do prowadzenia działalności.

Następnie trzeba ustalić, które działania mogą poprawić sytuację przedsiębiorców i jaki sposób spłaty zadłużenia będzie możliwy do wykonania, czyli plan restrukturyzacyjny.

Na podstawie planu restrukturyzacyjnego dobiera się właściwe postępowanie, przygotowuje potrzebne dokumenty i propozycje dla wierzycieli. W dalszej kolejności dochodzi do głosowania nad układem oraz jego zatwierdzenia, jeżeli spełnione zostaną ustawowe warunki. Sam zawarty układ nie kończy pracy, przedsiębiorca musi jeszcze wykonywać przyjęte zobowiązania i wdrażać zalecenia naprawcze.

Rola doradcy restrukturyzacyjnego oraz sądu zależy od wybranego postępowania. Nie w każdym trybie sąd uczestniczy od początku procesu.

Restrukturyzacja firmy
Napisz do naszych ekspertów od restrukturyzacji

Ile trwa i kosztuje restrukturyzacja firmy?

Nie ma jednego czasu trwania ani jednej ceny restrukturyzacji firmy. Zależą one między innymi od:

  • wybranych postępowań restrukturyzacyjnych,
  • liczby wierzycieli,
  • skali zadłużenia,
  • liczby sporów,
  • czasu potrzebnego na przygotowanie i wykonanie układu.

Trzeba odróżnić czas potrzebny na doprowadzenie do zatwierdzenia układu od okresu, w którym firma będzie go później wykonywać. Na koszty mogą składać się wynagrodzenie doradcy restrukturyzacyjnego, opłaty związane z postępowaniem oraz wydatki na przygotowanie dokumentacji i niezbędne prace naprawcze. Rzetelny szacunek wymaga poznania sytuacji firmy a i wskazania konkretnego trybu. Sama wysokość opłaty sądowej nie pokazuje całkowitego kosztu restrukturyzacji.

Jakie są postępowania restrukturyzacyjne?

Postępowanie restrukturyzacyjne w Polsce jest uregulowane przez prawo restrukturyzacyjne i zadaniem jego jest nie ogłoszenie upadłości. Każde postępowanie restrukturyzacyjne dopasowano do innych potrzeb. Inny tryb wybierze działalność informatyczna, która czeka na zyski z poniesionej inwestycji. Jeszcze inny duży zakład metalurgiczny, którego problemy wynikają z sytuacji rynkowej. A jeszcze inny spółki transportowej, której problemy wynikają z długiego sporu sądowego. Wybór odpowiedniego postępowania przez dłużnika może mieć istotny wpływ na to, czy zadziała restrukturyzacja. A więc, jakie są w polskim prawie postępowania?

Postępowania restrukturyzacyjne

1. Postępowanie o zatwierdzenie układu

Postępowanie o zatwierdzenie układu to tryb, w którym przedsiębiorca, przy udziale nadzorcy układu, przygotowuje propozycje i zbiera głosy wierzycieli. Początkowa część postępowania odbywa się bez udziału sądu; sąd rozpatruje następnie wniosek o zatwierdzenie przyjętego układu. Z tego postępowania można skorzystać, gdy udział wierzytelności spornych uprawniających do zagłosowania nad układem nie przekracza ustawowego progu 15%.

Jeżeli zostanie dokonane przewidziane ustawą obwieszczenie o ustaleniu dnia układowego, powstają określone skutki ochronne. Ich zakres i czas trwania trzeba jednak ocenić w konkretnej sprawie. Obwieszczenie nie oznacza, że firma może przestać regulować wszystkie bieżące zobowiązania.

2. Przyspieszone postępowanie układowe

Przyspieszone postępowanie układowe jest prowadzone z udziałem sądu. Umożliwia zawarcie układu po sporządzeniu i zatwierdzeniu spisu wierzytelności w uproszczonym trybie. Podobnie jak w postępowaniu o zatwierdzenie układu, udział wierzytelności uprawniających do głosowań nad układem nie może przekroczyć 15%.

3. Postępowanie układowe

Postępowanie układowe pozwala zawrzeć układ po sporządzeniu i zatwierdzeniu spisu wierzytelności. Może być prowadzony, gdy udział wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem przekracza 15%. Wybór tego postępowania wymaga oceny dokumentacji, sporów z wierzycielami oraz możliwości dalszego istnienia przedsiębiorstwa.

4. Postępowanie sanacyjne

Postępowanie sanacyjne obejmuje zawarcie układu, ale pozwala również przeprowadzić działania służące poprawie sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Może być rozważana wtedy, gdy samo ustalenie nowych zasad spłaty zadłużenia nie wystarczy i firma potrzebuje głębszych zmian. Wiąże się z większą ingerencją w sposób zarządzania przedsiębiorstwem, dlatego decyzja o jej wyborze wymaga szczegółowej analizy.

Zmiana już zatwierdzonego układu nie jest piątym rodzajem postępowania restrukturyzacyjnego. To odrębne zagadnienie dotyczące sytuacji finansowej, w której istniejący układ wymaga modyfikacji.

Są też rodzaje restrukturyzacji, które można podzielić według tego, czego dotyczą zmiany w firmie. Wyróżnia się wówczas restrukturyzacje:

  1. finansową,
  2. operacyjną,
  3. organizacyjną,
  4. majątkową,
  5. własnościową.

Zmiany te mogą obejmować kilka obszarów jednocześnie. Nie są to jednak osobne rodzaje postępowań sądowych, a wyłącznie rodzaje restrukturyzacji.

Jakie korzyści daje restrukturyzacja?

5 głównych korzyści, jakie oferuje restrukturyzowanie firmy, która popadła w kłopoty finansowe to:

  1. Pomaga unikać postępowania upadłościowego.
  2. Umożliwia dalsze prowadzenie biznesu.
  3. Pozwala na odroczenie płatności, umorzenie zobowiązań, konwersję udziałów i akcji.
  4. Zapewnia zabezpieczenie na wypadek postępowań egzekucyjnych.
  5. Chroni na wypadek wypowiadania ważnych umów i daje czas na porozumienia z wierzycielami.

Czy restrukturyzowanie się opłaca?

Restrukturyzacja może się opłacać, jeśli firma ma realną możliwość dalszego działania i wykonania układu, bo może poprawić płynność finansową działalności gospodarczej, zwiększyć efektywność operacyjną, zredukować zbędne koszty, wzmocnić pozycję konkurencyjną oraz umożliwić utrzymanie miejsc pracy. Wymaga ona starannego zaplanowania i konsekwentnej realizacji. Choć niesie ze sobą pewne ryzyko, może przynieść dla firm znaczące korzyści. Kluczowe dla powodzenia są solidne przygotowanie, zaangażowanie zespołu oraz wsparcie doświadczonych specjalistów.

Restrukturyzacja a pracownicy

Otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego nie oznacza automatycznie zwolnień ani obniżenia wynagrodzeń. Skutki dla zatrudnienia zależą od sytuacji finansowej przedsiębiorstwa i planowanych działań naprawczych. Wierzytelności wynikające ze stosunku pracy co do zasady nie są objęte układem bez zgody uprawnionego pracownika. Jeżeli taka zgoda zostanie wyrażona, warunki restrukturyzacji zobowiązań pracowniczych nie mogą pozbawiać pracowników minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Restrukturyzacja zadłużenia

Restrukturyzacja zadłużenia polega na zmianie warunków spłaty istniejącego zadłużenia. Ma to na celu dostosowanie tych warunków do aktualnych możliwości finansowych zadłużonego przedsiębiorstwa. Restrukturyzacje zadłużenia mają zatem ułatwić dłużnikowi obsługę zobowiązań oraz uniknięcie niewypłacalności lub bankructwa. Ważnym elementem restrukturyzowania jest odpowiednia analiza finansowa oraz skutecznie przeprowadzone negocjacje z wierzycielami.

Gdzie sprawdzić czy firma jest w restrukturyzacji?

Jak sprawdzić, czy firma jest w restrukturyzowaniu? Gdy dłużnik decyduje się na restrukturyzowanie, musi spełnić określone wymogi formalne, w tym poinformować swoich wierzycieli. Oprócz bezpośrednich zawiadomień od dłużnika, informacje o postępowaniu restrukturyzacyjnym można znaleźć w Krajowym Rejestrze Zadłużonych.

Aby sprawdzić, czy dłużnik wszczął postępowanie restrukturyzacyjne, nie trzeba zakładać konta w tym rejestrze. Wystarczy skorzystać z tablicy obwieszczeń, wpisując nazwę lub numer NIP. Pozwala to zweryfikować datę rozpoczęcia postępowania restrukturyzacyjnego, jego rodzaj oraz osobę pełniącą funkcję nadzorcy lub zarządcy.

jak sprawdzić, czy firma jest w restrukturyzacji

Restrukturyzować czy upadać?

Poziom zaspokojenia wierzycieli w ramach restrukturyzacji firmy jest zróżnicowany, w zależności od wielkości przedsiębiorstwa dłużnika, wysokości zadłużenia i struktury wierzycieli. Z całą pewnością zaspokojenie wierzycieli w wypadku udanej restrukturyzacji będzie znacznie większe niż przy upadłości dłużnika.

W przypadku upadłości dochodzi do likwidacji majątku dłużnika. Jednak w pierwszej kolejności należy pokryć niemałe koszty postępowania. W przypadku restrukturyzacji, dłużnik dostaje szansę na kontynuację działalności i generowanie bieżących dochodów, które przeznaczy na spłatę zobowiązań.

Co jest potrzebne do ogłoszenia upadłości firmy?

Pamiętajmy, że do ogłoszenia upadłości firmy konieczna jest niewypłacalność, czyli utrata zdolności do regulowania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Wniosek należy złożyć do sądu przez Krajowy Rejestr Zadłużonych, co do zasady w ciągu 30 dni od powstania podstawy upadłości. Trzeba dołączyć m.in. wykaz majątku z wyceną, aktualny bilans oraz spis wierzycieli z kwotami zadłużenia i terminami zapłaty, a także uiścić wymagane opłaty i zaliczkę. Majątek powinien wystarczać na koszty postępowania i choćby częściowe zaspokojenie wierzycieli. Ogłoszenie upadłości leży w kompetencjach sądu.

Czy restrukturyzacja chroni przed wypowiedzeniem umów?

Restrukturyzacja w firmie może zapewnić ochronę przed określonymi działaniami egzekucyjnymi oraz wypowiadaniem niektórych umów istotnych dla działalności firmy. Zakres ochrony zależy jednak od rodzaju postępowania, jego etapu i konkretnego zobowiązania. Nie należy zakładać, że każde wszczęcie działań restrukturyzacyjnych natychmiast wstrzymuje wszystkie egzekucje albo uniemożliwia rozwiązanie każdej umowy.

Przed wyborem trybu warto więc ustalić, które egzekucje już trwają, jakie umowy są kluczowe dla firmy i jakie zobowiązania trzeba regulować na bieżąco.

Czy podczas restrukturyzacji można wypowiadać umowy?

Przykład restrukturyzacji przedsiębiorstwa

Dobrym przykładem restrukturyzowania spółki była sytuacja w warszawskiej galerii Blue City. Zarząd Blue City sp. z o.o. podjął decyzję o złożeniu wniosku o otwarcie przyspieszonego postępowania układowego. Stało się tak z uwagi na niekorzystny model finansowania i zawartej umowy na kwotę blisko 185 milionów euro (jeszcze na budowę tej galerii).

Dzięki rozpoczętej restrukturyzacji firmy, zarząd zyskał kilka miesięcy na wypracowanie porozumień z wierzycielami, aby zaproponować im satysfakcjonujące zaspokojenie wierzytelności spornych. To także gwarancja kontynuowania działalności przez Spółkę bez strachu o zabezpieczenia na jej majątku w postaci zajęcia np. rachunków bankowych. A to z pewnością mogłoby zdestabilizować funkcjonowanie galerii handlowej.

Jakie są ograniczenia i ryzyka restrukturyzacji?

Restrukturyzacja jednoosobowej firmy daje szansę na uporządkowanie zobowiązań, lecz nie gwarantuje przyjęcia układu ani odzyskania rentowności. Trzeba ponieść koszty procesu, przedstawić wierzycielom wiarygodny plan restrukturyzacyjny oraz znaleźć środki na bieżące działanie firmy i wykonanie układu. Jeżeli założenia finansowe okażą się nierealne, samo rozpoczęcie postępowania nie rozwiąże problemu.

Dlatego decyzję warto poprzedzić analizą, która pokaże również inne możliwe scenariusze. Im wcześniej przedsiębiorca zna rzeczywistą skalę trudności, tym więcej czasu ma na ocenę dostępnych rozwiązań. Zapraszamy do skorzystania z naszych usług. Skontaktuj się z nami – https://www.kancelarialege.pl/kontakt/

Autor: Przemysław Furmanek

Prezes zarządu, kwalifikowany doradca restrukturyzacyjny (lic. 1594), adwokat.
W 2018 r. ukończył studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Od 2020 r. pełni funkcję Prezesa Zarządu w Lege Restrukturyzacje, a od 2021 r. jest doradcą restrukturyzacyjnym wpisanym na listę Ministerstwa Sprawiedliwości (numer licencji 1594), w 2025 r. uzyskał tytuł kwalifikowanego doradcy restrukturyzacyjnego. Od 2023 r. jest adwokatem wykonującym czynnie zawód. Członek Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie. Absolwent aplikacji adwokackiej organizowanej przy Okręgowej Izbie Adwokackiej w Warszawie.

Często zadawane pytania (FAQ)

Ile kosztuje restrukturyzacja? Koszt zależy od wynagrodzenia nadzorcy/zarządcy (regulowanego ustawowo w oparciu o liczbę wierzycieli i wysokość zadłużenia), opłat sądowych oraz kosztów doradztwa prawnego. Każdy przypadek wymaga indywidualnej wyceny.

Czy restrukturyzacja firmy jednoosobowej jest możliwa? Tak, restrukturyzacja ma zastosowanie również do osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą (JDG). Pozwala to na ochronę majątku osobistego przedsiębiorcy przed komornikiem.

Jak sprawdzić, czy kontrahent jest w restrukturyzacji? Najpewniejszym źródłem jest Krajowy Rejestr Zadłużonych (KRZ), gdzie publikowane są obwieszczenia o otwarciu postępowań oraz ustaleniu dnia układowego.

Czy proces restrukturyzacji wstrzymuje komornika? Tak, w większości przypadków otwarcie postępowania lub obwieszczenie o dniu układowym zawiesza trwające egzekucje dotyczące wierzytelności objętych układem z mocy prawa.

Podstawą prawną artykułu jest Ustawa Prawo Restrukturyzacyjne

Skontaktuj się z nami